"An'anə" ilə rəvayət

Son zamanın qəribə hallarından da biri budur ki, bəzi bidət əhli, əhli-sünnətə öz dinlərini öyrətməyə çalışırlar. Bunun üçün öz naqis anlayışları ilə dərs keçməyə çalışır, lakin özünün cahilliyindən cahil olaraq qalır. Məlumdur ki, şəriət elmlərini, fiqh, mustalah əl-hədis, təfsir və sair elmləri əhli-sünnət alimləri başlatmış və inkişaf etdirmişlər və bu elmləri ən gözəl şəkildə başa düşənlər də məhz əhli-sünnətin özüdür. Bidət əhlinin izahı sadəcə gözəl məclisimizi bulamaqdan başqa bir şeyə yaramaz.

Bu mövzunu açmaqda məqsədim budur ki, öz əhli-sünnət qardaşlarıma "an'anə" rəvayətlərin səhihliyini və mühəddislərin bu hədisləri qəbul etmələri həqiqətini izah etməkdir. Nəticə etibarı ilə bidət əhlinin müsibətlərini kəşf edərək onların nə qədər zəlalətdə olduğunu göstərməkdir. Bu işimdə Allahın izni ilə bir çox hədis mustalahları üzərində yazılmış kitablara müraciət edəcəyik. İmam Muslim'in "əs-Səhih" əsərinə yazdığı müqəddiməsindən başlayaraq, əl-Hakim, əl-Xatib əl-Bəğdadi, İbn Salah, əl-Hafiz əl-İraqi, İbn Kəsir, İbn Hacər, əs-Saxavi, əs-Suyuti, müasirlərdən Şeyx Muallimi əl-Yəməni, Şeyx Əhməd Şakir və digər alimlərin əsərlərindən yararlanacağıq. Bu bəhsimizdə xüsusilə əhli-beytdən olan Şeyx əş-Şərif Hatim bin Arif əl-Auni'nin "İcma əl-Muhəddisin alə Adəmi İştiratil-İlmi bis-Səmə' fil-Hədis əl-Mu'an'an beynəl-Muasirin" adlı gözəl, nəfiz kitabından istifadə edəcəyik. Bu işimizdə Allahdan kömək və tövfiq diləyirik.

"Səmadan başınıza daş yağmağına az qalıb!"

Qardaşımın bir sualından sonra bu hədis barədə bir az məlumat vermək istəyirəm.
Təməttu həccini insanların etmədiyini və bu zaman Əbu Bəkr ilə Ömərin əməlinə əsaslandıqlarını görən İbn Abbas - radiyallahu anhu - deyir: "Səmadan başınıza daş yağmasına az qalıb! Mən sizə deyirəm: "Allahın Elçisi - salləllahu aleyhi va səlləm - dedi." Siz deyirsiz: "Əbu Bəkr və Ömər dedi."

Burada maraqlı bir məsələ vardır. Rəvayətdə altından xətt çəkdiyim sözlər hədis kitablarının heç birində mövcud deyildir. Bunu bu ləfz ilə İmam İbn Teymiyyə "Məcmu əl-Fətava"da (20/215, 26/50), İmam İbnul-Qayyim "İləmul-Muvaqqiin" kitabında (2/238), "Zadul-Məad"da (2/195) və "əs-Savaiq əl-Mursələ" kitabında (3/1063) və Şeyx Muhamməd bin Abdilvahhab "ət-Tövhid" kitabında qeyd etmişdir. Tövhid kitabını təhqiq edənlər rəvayətin bu ləfzini Şeyxul-İslama dayandırırlar, onlara görə İbnul-Qayyim və Şeyx ət-Təmimi bu ləfzi ondan götürüblər. Lakin bu ləfz ilə gələn rəvayət hədis kitablarında mövcud deyildir.
Lakin Şeyx Saleh bin Abdilaziz Al əş-Şeyx "ət-Tövhid" kitabının şərhində bu barədə deyir:

قال: "وقال ابن عباس: يوشك أن تنزل عليكم حجارة من السماء أقول: قال رسول الله -صلى الله عليه وسلم-، وتقولون: قال أبو بكر وعمر هذا الحديث رواه الإمام أحمد بإسناد صحيح، وإسناده عن عبد الرزاق عن معمر عن طاوس عن ابن عباس، أو نحو ذلك، فقد ذكر إسناده شيخ الإسلام ابن تيمية في موضع في الفتاوى بنصه، ذكر الإسناد والمتن، وغالب الذين خرجوا كتاب التوحيد قالوا: إن هذا الأثر لا أصل له بهذا اللفظ، هذه جرأة منهم، حيث إنهم ظنوا أن كل كتب الحديث بين أيديهم، ولو تتبعوا كتب أهل العلم لوجدوا أن إسناده، والحكم عليه موجود في كتبهم.

"Dedi: İbn Abbas dedi: "Səmadan başınıza daş yağmasına az qalıb! Deyirəm: "Allahın Elçisi - salləllahu aleyhi va səlləm - dedi" və siz deyirsiz: "Əbu Bəkr və Ömər dedi." Bu hədisi əl-İmam Əhməd səhih bir isnad ilə rəvayət etmişdir və bunun isnadı Abdurrazzaq yolu ilə Muammərdən, o da Tavusdan, o isə İbn Abbasdan rəvayət etmişdir, ya da buna yaxın bir isnadla rəvayət olunmuşdur. Şeyxul-İslam İbn Teymiyyə "əl-Fətava"da bunun isnadını sözləri ilə birlikdə zikr etmişdir. İsnadı və mətni zikr etmişdir. "ət-Tövhid" kitabını təxric edənlərin çoxu deyirlər ki, bu əsərin bu ləfz ilə heç bir əsli yoxdur. Bu onların tərəfindən bir cürətdir, beləki onlar elə zənn etdilər ki, bütün hədis kitabları onların qarşısında mövcuddur. Əgər elm əhlinin kitablarını araşdırsaydılar, isnadını və haqqındakı hökmün onların kitablarında mövcud olduğunu görəcəkdilər."

Bu, Şeyx Saleh'in sözləridir və verdiyim linkdən dərsə səsli qulaq asmaq olar. Lakin həqiqət budur ki, bu əsərin bu ləfzlə isnadını İbn Teymiyyənin kitablarında tapa bilməmişəm. Lakin ola bilsin ki, bilənlər bizi həmin isnadla faydalandırarlar.
Lakin İbn Teymiyyə - rahiməhullah - "Məcmu əl-Fətava"da bir yerdə bu rəvayəti qeyd edərək deyir:

"ولهذا كان ابن عمر و ابن عباس يأمران بالمتعة قال أحمد أخبرنا عبدالرزاق حدثنا معمر عن الزهري عن سالم قال سئل ابن عمر عن متعة الحج فأمر بها فقيل له إنك تخالف أباك فقال عمر لم يقل الذي تقولون إنما قال عمر إفراد الحج من العمرة فإنها أتم للعمرة أو أن العمرة لا تتم فى أشهر الحج إلا أن يهدي و أراد أن يزار البيت في غير أشهر الحج فجعلتموها أنتم حراما و عاقبتم الناس عليها و قد أحلها الله و عمل بها رسول الله صلى الله عليه و سلم فإذا أكثروا عليه قال أفكتاب الله أحق أن تتبعوا أم عمر(( و كان ابن عباس يأمر بها فيقولون إن أبا بكر و عمر لم يفعلاها فيقول يوشك أن تنزل عليكم حجارة من السماء أقول لكم قال النبى صلى الله عليه و سلم و تقولون قال أبو بكر و عمر وكان عروة بن الزبير يناظر ابن عباس فيها فقال إن أبا بكر و عمر أعلم برسول الله صلى الله عليه و سلم منك فقال له ابن عباس ياعرية سل أمك يعنى أنها تخبره أن النبى صلى الله عليه و سلم أمر أصحابه بالإحلال و كانت أسماء ممن أحلت وهذه المشاجرة إنما و قعت لأن ابن عباس كان يوجب المتعة"

"Buna görə də İbn Ömər və İbn Abbas hər ikisi də təməttu həccini əmr edərdilər. Əhməd dedi: Abdurrazzaq bizə xəbər verdi: Ma’mər bizə əz-Zuhri'dən, o da Səlim'dən rəvayət etdi: dedi: "İbn Ömər təməttu həcci haqqında soruşuldu və onu etməyi əmr etdi. Ona dedilər ki, "sən öz atana müxalif çıxırsan." Dedi: "Ömər sizin dediyinizi deməmişdir, Ömər demişdir: “Həcci ümrədən ayırmaq, ümrə üçün daha kamildir.” Ya da ki, həcc aylarında qurban kəsilmədən ümrə tamamlanmış olmur və bununla istəmişdir ki, Allahın evi həcc aylarından başqa vaxtlarda da ziyarət olunsun. Siz isə onu haram etdiniz, insanları buna görə cəzalandırdınız. Allah bunu halal etmiş və Elçisi – salləllahu aleyhi va səlləm – bununla əməl etmişdir.” İnsanların ona qarşı sözü çoxaldıqda dedi: “Allahın Kitabı tabe olunmağa daha layiqdir, yoxsa Ömər?!” İbn Abbas da bunu əmr edərdi və insanlar deyərdilər ki, “Əbu Bəkr və Ömər bunu etməmişlər”. (İbn Abbas bunun cavabında) deyərdi: “Səmadan başınıza daş yağmasına az qalıb! Sizə deyirəm ki, “peyğəmbər – salləllahu aleyhi va səlləm – deyib”, siz isə deyirsiz ki, “Əbu Bəkr və Ömər deyib”. Urvə bin əz-Zubeyr də bu barədə İbn Abbasla münazərə edərdi və deyərdi ki, “Əbu Bəkr və Ömər peyğəmbəri – salləllahu aleyhi va səlləm – səndən daha yaxşı tanıyırdılar.” İbn Abbas da ona dedi: “Ey Ureyyə! Anandan soruş!” Yəni ki, qoy anası ona xəbər versin ki, peyğəmbər – salləllahu aleyhi va səlləm əshabına ihramdan çıxmağı əmr etmişdi. Əsma ihramdan çıxanlar arasında idi. Bu münaqişə sadəcə İbn Abbasın təməttu həcini vacib sayması səbəbi ilə baş vermişdi.”

Ola bilsin Şeyx Saleh Al əş-Şeyx bu məzmuna işarə etmişdir, lakin burada İbn Teymiyyə - rahiməhullah - yalnız İbn Ömər'in rəvayətinə sənəd vermişdir. Lakin məzmunun tərkibində hər iki rəvayəti birlikdə zikr etmişdir.

Lakin hədis kitablarında İbn Abbasdan gələn ləfz belədir:

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنِ الْفُضَيْلِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أُرَاهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ تَمَتَّعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ نَهَى أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ عَنْ الْمُتْعَةِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَا يَقُولُ عُرَيَّةُ قَالَ يَقُولُ نَهَى أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ عَنْ الْمُتْعَةِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أُرَاهُمْ سَيَهْلِكُونَ أَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَقُولُ نَهَى أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ

"Həccac bizə rəvayət etdi: Şureyk bizə əl-Aməş'dən, o da əl-Fudeyl bin Amr'dan rəvayət etdi; dedi: "Səid bin Cubeyrdən ona göstərildi; o da İbn Abbasdan: dedi: "Peyğəmbər - salləllahu aleyhi va səlləm - təməttu həcci etdi." Urvə bin əz-Zubeyr dedi: "Əbu Bəkr və Ömər təməttu həccini qadağan etdilər." İbn Abbas dedi: "Ey Ureyyə! Sən nə deyirsən?" Dedi: "Əbu Bəkr və Ömər təməttu həccini qadağan etdilər." İbn Abbas dedi: "Onların həlak olacağını görürəm! Deyirəm: "Peyğəmbər - salləllahu aleyhi va səlləm - dedi", o isə deyir: "Əbu Bəkr və Ömər qadağan etdi!"

Bunu İmam Əhməd "əl-Müsnəd"də (1/337), İbn Abdilbərr "Cami Bəyanil-İlm va Fadlihi" (2378) və əl-Xatib "əl-Faqih vəl-Mutəfəqqih" (379) rəvayət etmişlər. Bunun sənədi zəifdir. İbn Hacər "ət-Təqrib"də Şureyk bin Abdilləh haqqında deyir: "Saduqdur, çoxlu xəta edir."

وَقَالَ عَبْدُ الرّازِقِ حَدّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيّوبَ قَالَ قَالَ عُرْوَةُ لِابْنِ عَبّاسٍ أَلَا تَتّقِي اللّهَ تُرَخّصُ فِي الْمُتْعَةِ ؟ فَقَالَ ابْنُ عَبّاسٍ : سَلْ أُمّك يَا عُرَيّةَ . فَقَالَ عُرْوَةُ : أُمّا أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ ، فَلَمْ يَفْعَلَا ، فَقَالَ ابْنُ عَبّاسٍ : وَاَللّهِ مَا أَرَاكُمْ مُنْتَهِينَ حَتّى يُعَذّبَكُمْ اللّهُ أُحَدّثُكُمْ عَنْ رَسُولِ اللّهِ صَلّى اللّهُ عَلَيْهِ وَسَلّمَ وَتُحَدّثُونَا عَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ ؟ فَقَالَ عُرْوَةُ : لَهُمَا أَعْلَمُ بِسُنّةِ رَسُولِ اللّهِ صَلّى اللّهُ عَلَيْهِ وَسَلّمَ وَأَتْبَعُ لَهَا مِنْك

"Abdurrazzaq dedi: Ma'mər bizə Əyyub'dan rəvayət etdi: dedi: Urvə İbn Abbasa dedi: "Təməttu həccinə rüxsət verirsən, Allahdan qorxmursanmı?" İbn Abbas dedi: "Anandan soruş, ya Ureyyə!" Urvə dedi: "Əbu Bərk və Ömər isə təməttu etməyiblər." İbn Abbas dedi: "Allaha and olsun ki, sonunuzun yalnız Allahın sizi əzab etməsi ilə bitəcəyini görürəm. Mən sizə Allahın Elçisindən - salləllahu aleyhi va səlləm - hədis danışıram, siz isə mənə Əbu Bəkr və Ömərdən rəvayət edirsiz?!" Urvə dedi: "Onlar peyğəmbərin - salləllahu aleyhi va səlləm - sünnəsini səndən daha çox bilirdilər və səndən daha çox tabe olurdular."

Bunu İbn Abdilbərr "əl-Cami"də (2377) və İbnul-Qayyim "Zadul-Məad"da (2/206) rəvayət ediblər. "Zadul-Məad" kitabının mühəqqiqləri sənədinin səhih olduğunu deyir. Yenə eyni ləfz ilə bunu Həmmad bin Zeyd, Əyyubdan, o da İbn Əbi Muleykədən rəvayət etmiş və Urvə ilə İbn Abbas arasındakı bu söhbəti zikr etmişdir. "Zadul-Məad"ın mühəqqiqləri bunun da sənədinin səhih olduğunu deyirlər.
Bundan fərqli ləfzlə gəlmiş, lakin eynu məzmunlu bir başqa rəvayəti ət-Tabərani "əl-Əvsat"da (1718; "Məcmə əl-Bəhreyn") rəvayət etmişdir. əl-Hafiz əl-Heysəmi - rahiməhullah - "Məcmə əz-Zəvaid"də (3/234) sənədinin həsən olduğunu demişdir.
Yekun budur ki, bu əsərin məşhur olan ləfzi sabit deyildir, sabit olan ləfzini yuxarıda təqdim etdik və əsər İbn Abbasdan səhih olaraq rəvayət edilmişdir. Doğrusunu Allah bilir!

Boykot

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

Şeyx Muhamməd bin Saleh əl-Useymin - rahiməhullah - bosniyadakı müsəlmanların qətl edildiyi zamanda belə demişdi:

موقفنا من إخواننا المسلمين في يوغسلافيا فالواجب علينا أن نبذل ما نقدر عليه من الدعاء لهم بالنصر، وأن يكبت الله أعداءهم، وأن يهدي الله ولاة أمور المسلمين حتى يقاطعوا كل من أعان من يقاتلهم على قتالهم ، المسلمون لو قاطعوا كل أمة من النصارى تساعد الذين يحاربون إخواننا لكان له أثر كبير ولعرف النصارى وغير النصارى أن المسلمين قوة، وأنهم يد واحدة، فموقفنا نحن كشعب من الشعوب أن ندعوا الله لهم بالنصر، وأن يذل أعداءهم وأن نبذل من أموالنا ما ينفعهم، لكن بشرط أن نتأكد من وصوله إليهم لأن هذه المشكلة هى التى تقف عقبة أمام الناس، من يوصل هذه الدراهم إليهم، وهل يمكن أن تصل إليهم، فإذا وجدنا يدا أمينة توصل المال إليهم فإن بذل المال إليهم سواء من الزكاة أو غير الزكاة لا بأس به، أقول لا بأس به بمعنى أنه ليس حراما بل هو مطلوب لأن نصرة المسلمين في أي مكان في الأرض يعتبرنصرة للإسلام.

"Yuqoslaviyadakı müsəlman qardaşlarımız barədəki görüşümüz belədir; biz əlimizdən gələn qədər onlar üçün səy göstərərək onların qələbə çalması üçün dua etməliyik. Dua etməliyik ki, Allah onların düşmənlərini darmadağın etsin və müsəlmanların əmr sahiblərinə hidayət versin ki, müsəlmanlarla vuruşanların müharibəsinə kömək edən hər kəsə qarşı boykot eləsinlər! Əgər müsəlmanlar, bizim qardaşlarımızla müharibə edənlərə kömək edən hər bir nəsrani millətinə qarşı boykot tətbiq etsələr, bunun böyük təsiri olar və xristianlar və başqaları anlayarlar ki, müsəlmanlar bir qüvvətdir və onlar tək bir əl kimidirlər. Bizim mövqeyimiz budur ki, biz bütün millətlərdən bir millət kimi Allaha onların qələbəsi üçün dua etməliyik ki, Allah onların düşmənlərini zəlil etsin və onlara fayda verəcək mallarımızla onlara əlimizdən gələn qədər kömək etməliyik. Lakin bir şərtlə ki, bu malların onlara çatacağından əmin olmalıyıq, çünki bu, onlara pul göndərən insanların qarşısında duraraq onlara maneə olan bir problemdir. Onlara pulun çatması mümkündürmü? Əgər onlara çatdıra biləcək əmin əllər varsa, istər zəkat olsun, istərsə də qeyri-zəkat, onlara mal göndərməkdə bir bəis yoxdur. "Bəis yoxdur" deməklə qəsd edirəm ki, bu, haram deyildir, əksinə lazımdır, çünki müsəlmanları dünyanın hər yerində dəstəkləmək İslamı dəstəkləmək sayılır."

Ateistlərin Qurandakı şübhələri

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

Muhammədi - salləllahu aleyhi va səlləm - sonuncu peyğəmbər olaraq hidayət və beyyinə ilə göndərən Allaha həmd olsun! Onun sevimli peyğəmbəri, ailəsi və əshabı üzərinə Allahın salamı olsun!

Burada ateistlərin Qurani Kərim haqqında ortaya atdıqları şübhələrə cavab verməyə çalışacağıq. Allahın izni ilə qardaşlarımdan məlum olan bu şübhələri burada yerləşdirməyi xahiş edirəm. Yavaş-yavaş bu şübhələrə cavab verərək ateistlərin zəlalətini göstərmək üçün Allahdan yardım və açıq zehn diləyirik.

Allahu Təalə deyir:

وَهُوَ ٱلَّذِي مَرَجَ ٱلْبَحْرَيْنِ هَـٰذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَهَـٰذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَجَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخاً وَحِجْراً مَّحْجُوراً

"Birinin suyu dadlı və şirin, digərininki isə duzlu və acı olan iki dənizi qovuşduraraq aralarında maneə və keçilməz sədd qoyan Odur."
(əl-Furqan, 53)

Ateistlər və ya digər mülhidlər bu ayəni dəlil gətirərək Quranın xətalı olduğunu isbat etməyə çalışırlar. Ateist deyir ki, dünyada suyu dadlı və şirin olan heç bir dəniz yoxdur, ona görə də bu, Quran ayəsinin xətalı olduğuna dəlalət edir.
Bu ateistə cavabımız nədir?
Hər şeydən əvvəl ayəni anlamaq üçün ayəni ərəb dilində anlamaq lazımdır. Təfsir kitablarında ümumiyyətlə ayə haqqında fərqli təfsirlər vardır. İbn Kəsir - rahiməhullah- ayənin təfsirində deyir:

وقوله تعالى " وهو الذي مرج البحرين هذا عذب فرات وهذا ملح أجاج " أي خلق الماءين الحلو والملح فالحلو كالأنهار والعيون والآبار وهذا هو البحر الحلو العذب الفرات الزلال قاله ابن جريج واختاره ابن جرير وهذا المعنى لا شك فيه فإنه ليس في الوجود بحر ساكن وهو عذب فرات

"Allahu Təalənin "Birinin suyu dadlı və şirin, digərininki isə duzlu və acı olan iki dənizi qovuşduran... Odur" sözünün mənası budur ki, yəni iki su yaratmışdır, şirin və duzlu; Şirin su çaylar, bulaqlar və quyuların suyudur və bu, suyu şirin, dadlı olan dənizdir. Bunu İbn Cureyc söyləmişdir və İbn Cərir (ət-Tabəri) bu mənaya üstünlük vermişdir. Bu mənada heç bir şübhə ola bilməz, çünki heç bir yerdə suyu dadlı və şirin olan durğun dəniz yoxdur."

Bəs ola bilər ki, ateist belə bir sual versin: "Axı necə olur ki, ayədə iki dəniz deyilir, lakin siz bu ayəni birini çay, digərini isə dəniz kimi yozursunuz?!" Ona belə cavab verərik: Bu ərəb dilinin xüsusiyyətidir. Bu üsluba "təğlib" adını veriblər. Ona görə də ərəblər القمران (əl-Qaməran = iki ay) dedikdə, bununla heç də ərəblər "iki ayı" qəsd etmirlər, çünki Yer Kürəsinin ətrafında yalnız bir ay vardır. Lakin ərəblər bununla ay və günəşi qəsd edirlər. Bu üslubun "təğlib" adlanmasının səbəbi bir tərəfin digər tərəfdən üstün olmasına görədir. Ərəblərdə ay günəşdən məşhurdur. Eynilə ərəblər العمران (al-Umaran = iki Ömər) dedikdə bununla Ömər və Əbu Bəkri qəsd edirlər. Eynilə الظهران (əz-Zuhran = iki Zöhr) dedikdə, bununla zöhr və asr namazlarını qəsd edirlər. Ona görə də بين الظهرين deyildikdə "zöhr və asr namazının arasında" mənasını verir. Eləcədə بين العشاءين deyildikdə, "iki işə namazı arasında" deyil, işə və məğrib namazlarının arası qəsd olunur. Eləcədə الابوان (əl-Əbəvan = iki ata) deyildikdə, bununla heç də iki ata qəsd olunmur, lakin ata və ana qəsd olunur. Eyni şey dilimizdəki "valideyn" kəliməsində də mövcuddur.
Xülasə, bu ateistin şübhəsi onun inadkarlığındandır. Əgər bu izahla kifayətlənməzsə, buraxın inandığına inansın! Lakin aydın oldu ki, ayədəki bəhreyn kəliməsi ilə mütləq mənada iki dənizin anlaşılması vacib deyildir.

Ölü heyvanın dərisi

Ölü heyvanın, meyyitin dərisi halaldırmı?
Zamanımızda belə dərilərdən istifadə olunur və bu dərilər arasında köpək dərisindən geyimlər mövcuddur. Dəri paltarlar, ayaqqabılar və remenlər insanlar tərəfindən sevilir və geniş istifadə olunur. Ona görə də bu barədə öyrənməyimiz lazım olan məsələlər vardır.
Dərini qaşımaq və ya aşılamaqla dərini təmizləmək olarmı?

Allahın izni ilə imkanımız daxilində bu barədə alimlərin müzakirəsini burada təqdim etməyə çalışacağıq.